| Podstawowymi hasłami europejskiej polityki w zakresie zatrudnienia i polityki społecznej są nowe i lepsze miejsca pracy oraz równość szans. Unia pragnie, aby wszyscy obywatele posiadali odpowiednie umiejętności, pozwalające im na dotrzymanie kroku zmianom dokonującym się w gospodarce opartej na wiedzy. Zatrudnienie i polityka społeczna są również centralnymi elementami tzw. agendy lizbońskiej – przyjętej przez UE ramowej strategii programowej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Dwoma fundamentalnymi składnikami polityki zatrudnienia i polityki społecznej są europejska strategia zatrudnienia, dotycząca tworzenia miejsc pracy i strategii reformowania rynków pracy, oraz agenda społeczna, której celem jest umożliwienie wszystkim obywatelom i regionom UE korzystania z dobrodziejstw, jakie niesie ze sobą wzrost gospodarczy. Wsparcia finansowego na realizację tych celów udziela Fundusz Społeczny. Wspólne priorytety oraz indywidualne cele polityki zatrudnienia w poszczególnych państwach członkowskich określone zostały w wieloletnich wytycznych w sprawie zatrudnienia, uzgodnionych wspólnie przez wszystkie państwa. Obecne wytyczne obejmują okres 2008–2010. Wytyczne w sprawie zatrudnienia stanowią podstawę krajowych programów reform oraz składnik przyjętej przez UE „strategii lizbońskiej”. Strategia ta obejmuje wszelkie działania Unii propagujące rozwój wiedzy oraz innowacyjność, które mają sprawić, że Europa stanie się bardziej atrakcyjnym miejscem pracy i inwestowania, a także zapewnić tworzenie nowych, lepszych miejsc pracy.
W ramach wytycznych w sprawie zatrudnienia państwa członkowskie wyznaczają sobie wspólne cele, takie jak zachęcanie zarówno do podejmowania zatrudnienia, jak i do jego utrzymania, zwiększenie podaży siły roboczej, modernizacja systemów ochrony socjalnej, poprawa zdolności adaptacyjnych pracowników i przedsiębiorstw, a także zwiększenie nakładów na edukację i rozwój umiejętności. Zgodnie z wytycznymi elastyczność rynku pracy należy połączyć z bezpieczeństwem zatrudnienia oraz uznaniem roli partnerów społecznych. Wytyczne te zalecają zmiany w zakresie kosztów pracy oraz mechanizmy płacowe, które sprzyjają zwiększaniu zatrudnienia, a także rozszerzenie zakresu inwestowania w kapitał ludzki oraz poprawę jakości tych inwestycji oraz dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do zapotrzebowania na nowe umiejętności. Agenda społeczna na lata 2005–2010 obejmuje działania programowe, których celem jest tworzenie miejsc pracy, zwalczanie ubóstwa oraz wpieranie równości szans dla wszystkich, w tym również dla pracowników migrujących, aby zapewnić im takie samo ubezpieczenie społeczne i prawa do emerytury w całej UE. Podejmowane działania są opracowywane we współpracy z władzami publicznymi wszystkich szczebli – od lokalnego po ogólnokrajowy – a także z przedstawicielami pracodawców i pracowników oraz organizacjami pozarządowymi. Agenda jest ponadto ramowym dokumentem wspierającym państwa członkowskie w reformowaniu systemów zabezpieczeń emerytalno-rentowych i systemów ochrony zdrowia, zwalczaniu ubóstwa, rozwiązywaniu problemów społecznych i dotyczących zatrudnienia, pojawiających się w miarę starzenia się ludności, a także w ich działaniach na rzecz równości szans i w przeciwdziałaniu nierównościom i dyskryminacji. Rozpoczęto już prace nad następną agendą społeczną – aby poznać potrzeby obywateli, Komisja Europejska postanowiła zasięgnąć ich opinii w procesie konsultacji społecznych. UE odgrywa zasadniczą rolę w inwestowaniu w kapitał ludzki. Fundusz społeczny dysponuje na okres 2007–2013 środkami w wysokości 77 mld euro przeznaczonymi na wiele różnych celów. Wśród nich znalazły się zwiększanie elastyczności pracowników i przedsiębiorstw oraz poprawa dostępu do zatrudnienia. Cele te obejmują również zwalczanie dyskryminacji i ułatwianie dostępu do rynku pracy osobom znajdującym się w niekorzystnej sytuacji, doskonalenie systemu kształcenia i szkolenia oraz tworzenie zdolności instytucjonalnych w regionach znajdujących się w trudnej sytuacji.
W ramach funduszu PROGRESS w tym samym okresie dostępne są środki w kwocie 743 mln euro na prowadzenie ogólnoeuropejskich badań w dziedzinie zatrudnienia i spraw socjalnych, szkolenie prawników i polityków, budowanie międzynarodowych sieci ułatwiających wymianę wiedzy, doświadczeń i najbardziej sprawdzonych rozwiązań oraz zwiększanie wiedzy społeczeństwa na temat działalności UE.
Z kolei 500 mln euro rocznie z europejskiego funduszu dostosowania do globalizacji zostanie przeznaczone na udzielanie dostosowanej do indywidualnych potrzeb pomocy pracownikom, którzy w wyniku liberalizacji handlu stracili pracę. UE chlubi się długą tradycją gwarantowania w całej Unii godnych warunków pracy oraz ochrony praw pracowniczych poprzez wprowadzenie wspólnych minimalnych wymogów dotyczących warunków pracy, zwolnień grupowych, pracy w niepełnym wymiarze godzin lub na podstawie umowy na czas określony, jak również bezpieczeństwa i higieny pracy. Prawo UE chroni także zasadę równości wynagrodzenia za tę samą pracę oraz ochrony przed molestowaniem seksualnym. Obecnie UE zabiega o włączenie w te ramy prawne elastyczności i pewności zatrudnienia (ang. flexicurity), tj. uwzględnienie bezpieczeństwa zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego w połączeniu z uczeniem się przez całe życie w dobie globalizacji i w obliczu szybkiego postępu technologicznego.
UE zakazuje dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, niepełnosprawność, orientację seksualną, wiek oraz wyznanie lub światopogląd. Zakaz ten znajduje wsparcie w prawodawstwie zakazującym dyskryminacji ze względu na płeć w dostępie do towarów i usług (z pewnymi wyjątkami w branży ubezpieczeń), w strategiach programowych dotyczących zwalczania dyskryminacji i ksenofobii oraz w fakcie uwzględniania spraw równości płci we wszystkich obszarach polityki UE.
UE wspiera nowoczesne stosunki pracy oraz dialog między przedstawicielami pracowników a pracodawcami. Zdrowe stosunki pracy służą nie tylko lepszej ochronie pracowników, lecz także poprawie konkurencyjności. Komisja Europejska zachęca do stosowania zasad odpowiedzialności społecznej w biznesie, propagując ideę, według której aspekty społeczne i ekologiczne powinny stanowić integralną część strategii biznesowych.  Każdy ma prawo lubić piłkę nożną. Prawo do podjęcia pracy w dowolnym miejscu w UE jest prawem podstawowym każdego obywatela UE, podlegającym pewnym przejściowym ograniczeniom w stosunku do krajów, które przystąpiły do Unii od 2004 r.
Pracownicy czasowo delegowani do innego kraju lub pracujący tam na stałe dzięki przepisom unijnym korzystają z ułatwień administracyjnych, zaś prawa związane z ochroną socjalną ich rodzin i ich samych nie tracą ważności za granicą. Podobne ustalenia obowiązują w przypadku osób przechodzących na emeryturę w innym państwie członkowskim. Prawo do opieki zdrowotnej w innym kraju obejmuje również pomoc podróżnym w nagłych wypadkach.
Celem ułatwienia mobilności publiczne urzędy pracy z 31 państw zamieszczają na stronach portalu Eures oferty pracy. Portal ten jest punktem kompleksowej obsługi, w którym zamieszczono ponad milion ofert. UE sprzyja mobilności pracowników, z uwagi na korzyści jakie ta przynosi pod względem rozwoju osobistego i zawodowego oraz ze względu na jej rolę jako jednego ze sposobów lepszego dopasowania kwalifikacji do zapotrzebowania na rynku pracy. Systemy zabezpieczenia społecznego w poszczególnych państwach UE są odzwierciedleniem odrębnych narodowych tradycji, postępu społecznego i dziedzictwa kulturowego – reguluje je prawo krajowe. Jednak państwa członkowskie koordynują swoją politykę w tym zakresie, kierując się założeniem, że wszyscy powinni mieć dostęp do świadczeń społecznych, które: - stanowią zabezpieczenie społeczne, zarazem jednak sprawiając, że zatrudnienie – jeśli tylko jest możliwe – jest atrakcyjniejsze niż jego brak,
- zapewniają racjonalny koszt świadczeń emerytalno-rentowych i opieki zdrowotnej, nienaruszający wydolności systemu,
- sprzyjają integracji społecznej i zwalczaniu ubóstwa.
W przypadku gdy dana osoba przenosi się do innego kraju UE, zachowuje swe prawa do zabezpieczenia społecznego. W UE działają dwie agencje, które zajmują się opracowywaniem i udostępnianiem wiedzy specjalistycznej na temat zatrudnienia w UE, badaniami naukowymi w tej dziedzinie oraz upowszechnianiem najlepszych wzorców. Są to: - Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy, z siedzibą w Bilbao
- Europejska Fundacja na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy, z siedzibą w Dublinie.
|
